Verwerken van woede

De vorige keer schreef ik over knopen die werden veroorzaakt door denkknopen, conflicten in je gedachten en overtuigingen en conflicten tussen jouw (aangeleerde) visie en de werkelijkheid. Dit keer wil ik het graag hebben over één van de lastigste stukken bij verwerking, een grote dikke knoop die je emoties verhindert om te stromen en ze zo stevig vasthoudt dat je nog honderd keer aan soulsearching kunt doen, zonder die knoop ooit te ontwarren: woede.

Woede is kracht

Woede is vaak volledig gerechtvaardigd, hoe heftig ook. Iemand doet je pijn, of heeft je pijn gedaan. Je voelt die pijn wel, maar je voelt ook een krachtige energie die daartegen in opstand komt. Dat is gezond. Doordat we het vermogen hebben om boos te worden, kunnen we onszelf verdedigen tegen slachtofferschap en situaties waarin we worden misbruikt. Als de woede afwezig is, ben je weerloos. Vooral bij kinderen zie je dat. Ze zijn niet opgewassen tegen hun omgeving en kunnen daardoor niks doen om te ontsnappen aan een situatie die hun pijn doet. Veel kinderen kunnen niet eens woede voelen, omdat ze die kracht niet (meer) hebben. Vaak zie je dat bij de verwerking, later, alsnog woede ontstaat. Dat is een goed teken! Het laat zien dat je de kracht ontwikkelt om voor jezelf op te komen.

Toelaten van woede

Als je in je verwerking op woede stuit, is toelaten de eerste stap. Jezelf toestaan woede te voelen is voor heel veel mensen erg lastig. Woede mag niet, het hoort niet. In onze maatschappij wordt elke uiting van woede veroordeeld. Je moet lief en aardig en meewerkend zijn.

In je verwerking van woede is lief en aardig blijven niet gezond. Je woede mag er zijn. Verwelkom haar als je beschermengel. Als de grote sterke Wolf die er is om voor je te vechten als dat nodig is. Sluit er vriendschap mee. Je kunt het zelfs visualiseren in die vorm: sluit vriendschap met je innerlijke Wolf, of Leeuw. Hoor het in je grommen, of brullen, en voel hoe het door je hele lijf weerklinkt. Voel de kracht in je spieren. De kracht om te vechten, te rennen, je waarheid te schreeuwen. Laat je dragen op de rug van je sterke geleidedier om te voelen hoezeer je soms woede nodig hebt. Heilige woede, de woede die dingen recht zet! Woede is als een lentestorm, die al het oude weg vaagt en ruimte schept voor het nieuwe. Het is datgene dat vooraf gaat aan scheppen: het maakt ruimte.

Als je woede vast zit

Je kunt woede ook vastzetten. Vaak doe je dat onbewust als bescherming. Als je de woede over iets blijft voelen, weet je in ieder geval zeker dat je altijd klaar bent om te vechten als er zich iets soortgelijks voordoet. Om het dan toe te laten, kun je soms het beste hulp zoeken. De-armouring kan helpen, of eens flink los op een boksbal.

Maar soms houd je je woede vast, gewoon omdat je steeds maar boos blijft. Die woede voel je iedere keer als je eraan denkt wat je is aangedaan, of wat je wordt aangedaan. Toelaten is niet genoeg. Het blijft hangen en toelaten maakt het alleen maar erger.

Dat is de knoop van de woede zelf. Je houdt de woede niet tegen, je woede houdt zélf je verwerking tegen en alle gevoelens die erachter zitten. Je woede is de stop op de fles, het deksel op een dikke blokkade. Dan is vergeving de enige manier om los te komen.

Vijandschap vs Eenheid

Je kunt op dezelfde situatie op verschillende manieren reageren. Als jou iets wordt aangedaan, is je natuurlijke reactie boos worden. Deze reactie gaat uit van de wereld zoals we die concreet om ons heen zien, als we ons nog niet bewust zijn van meer dan het zichtbare. We zien onszelf tegenover de ander geplaatst. De ander is onze vijand, want we lijden pijn aan hem/haar. Je bent boos als je de ander echt los ziet van jouzelf. Een tegenstander. Een concurrent, een dader, een gevaar. (Soms kun je die houding zelfs tegenover jezelf hebben: dan heb je de scheiding tot in jezelf doorgetrokken en noem je delen van jezelf slecht, scheld je jezelf zelfs uit)

Leef je vanuit eenheid, dan besef je dat de ander een deel is van jou en jij van hem/haar. Dat kun je, als je weet dat we in de grond van de zaak allemaal Eén zijn. Dan kun je je in de ander verplaatsen en mededogen ontwikkelen. Het is een vermogen dat alleen mensen hebben en het heet ‘je vijand lief hebben’. Veel mensen maken van dit vermogen geen gebruik. Ze vermijden hun vijand wel, of blijven er beleefd tegen, zodat ze in ieder geval een open confrontatie vermijden. Maar liefhebben? Mededogen?

Mededogen is een diep begrip van jezelf en de ander als mens. Het is multidimensionaal, genuanceerd, warm en liefdevol. Je snapt de ander wel. Je snapt ook jezelf wel. Als mededogen elke cel van je wezen doortrekt, ben je niet snel meer boos. En als je dat wel bent, kun je vergeven. Want je zíet de ander. Niet alleen de schil, niet alleen het deel dat tegenover jou is komen te staan om wat voor reden dan ook, maar je ziet vérder. Je ziet erachter, dieper. Je ziet de hele mens die tegenover jou staat en je beseft dat jullie deel zijn van één en hetzelfde Wezen. Je ziet dat in jullie strijd één heel erg belangrijke uitdaging ligt: de illusie door te prikken van strijd en de werkelijkheid daarachter, van eenheid en liefde, te beseffen en ernaar te handelen.

Vergeving

Vergeving is eigenlijk zowel woede als mededogen. Om te kunnen vergeven, moet je namelijk eerst erkennen dat de ander écht iets ergs heeft gedaan. Je moet erkennen dat je boos mag zijn, of je dat nou wel of niet voelt. Er is iets gebeurd, iemand heeft iets gedaan, (of blijft dat doen) dat jou pijn doet. Dat moet je erkennen om te kunnen vergeven.

Vervolgens erken je het onvermogen van zowel jezelf als de ander en voel je daar mededogen over. Het onvermogen van de ander om het beter te doen en elk onvermogen van jezelf dat in die situatie omhoog kwam. Bijvoorbeeld rustig reageren, pijn verdragen, grenzen stellen.

Vergeven is denken en voelen vanuit eenheid, vanuit de nuance. Vanuit een diep begrip van ieders onvermogen om altijd liefdevol te zijn in een wereld waar we tegen allemaal uitdagingen oplopen. In een wereld waarin we vaak tegenover elkaar worden gezet in een schijnbare strijd om tijd, aandacht, voeding, liefde, geld. Als je dan mededogen kunt voelen, lost woede op, als een bruistablet in een glas water.

Erkennen van je woede, begrijpen van elkaars onvermogen, mededogen met jezelf en de ander. Dat is vergeven. Vergeving is de weg terug naar Liefde.

7 x 70 maal

Voor veel mensen is vergeven alleen maar mogelijk als de situatie die de woede veroorzaakte, voorbij is. Als je veilig bent, dus.

Kun je vergeven als je voortdurend in een situatie zit die iedere keer opnieuw pijn doet? Als je bijvoorbeeld moet zorgen voor je oude vader die ondertussen steeds maar kritiek op je heeft. Of als je gedwongen bent te werken met een collega die je voortdurend afbreekt. Of je zit gevangen in een oorlogssituatie en je voelt woede voor je overheersers.

Sommigen van ons kennen de uitspraak van Jezus wel. Op de vraag “Hoe vaak moeten we vergeven, 7 of 70 keer?” Antwoordde hij doodleuk “7 x 70 keer”. Met andere woorden, oneindig vaak. Kunnen we dat? Of is dat zweverige, fatalistische onzin?

Er zijn voorbeelden bekend van mensen die zó sterk waren, dat ze zelfs in zulke situaties konden vergeven. In de film 'the power of the heart' is daar een prachtig voorbeeld van uit de oorlog in Rwanda. Er kunnen situaties zijn waarin je bepaalde vormen van pijn en verdriet moet dragen, of daar zelfs voor kiest, zonder boos te worden (of te blijven). Dergelijke situaties zijn belangrijke kansen om spiritueel te groeien. Je komt daar alleen goed doorheen, als je voortdurend vanuit dat eenheidsbesef kunt leven, voortdurend alle betrokkenen kunt begrijpen en vergeven.

Vergeving verwarren met ‘slap zijn’.

Vergeving is echter NIET alles voortdurend maar toelaten omdat je “de ander zo goed begrijpt”. Als je werkelijk vanuit eenheid leeft, heb je ook mededogen met jezelf.

Het kan zijn dat je extra zorg en veiligheid voor jezelf moet regelen om zo’n situatie vol te houden. Het kan zijn dat je een grens moet stellen, dat je de leiding moet nemen, of dat je de ander moet helpen om dingen in te zien.

Stevig zijn, sterk zijn en helder naar de ander toe, wordt door de ander soms ‘kromgetrokken’: je wordt dan hard genoemd, of koud. Laat je daardoor niet van de wijs brengen. Door duidelijk te zijn, een grens aan te geven, geef je de ander eigenlijk een kado! Je geeft de ander de mogelijkheid om boven zichzelf uit te stijgen. Je geeft de ander een uitdaging om groter te zijn, ruimhartiger, krachtiger, liefdevoller.

Als je ‘slap’ reageert en de ander steeds maar toestaat jou pijn te doen, help je hem/haar niet! Je laadt een karmische schuld op de ander, zonder hem/haar zelfs maar het inzicht te geven dat het ook anders had gekund!

Verloste, gezonde woede, is veranderd in assertiviteit en duidelijkheid. Dat is vergeving en woede in één. Dan bescherm je jezelf en de ander tegelijkertijd. Dan til je elkaar naar een hoger plan, waar de strijd wordt vervangen door begrip en samenwerking. Dan zet je samen de dingen recht.

Het kan natuurlijk zijn, dat de ander dat niet oppakt. En dan kan het zijn dat je het contact met de ander moet verbreken, als hij of zij zijn gedrag niet verandert. Om veiligheid of ruimte voor jezelf te scheppen. Als de situatie ongezond blijft voor jou, moet je er, uit mededogen met jezelf, uit stappen. Gelukkig kan dat in ons vrije land vrijwel altijd.

Weggaan is niet hetzelfde als boos blijven. Als je vergeeft, ga je weg zonder wrok, volledig in Liefde. Er komen dan wel emoties als verdriet om het verlies, maar je woede is weg. Je bent dan daadwerkelijk vrij. Uit een situatie of relatie stappen zónder te vergeven is geen vrijheid, dat is een vlucht. Zolang je je woede niet hebt omgezet, zul je steeds weer met dit stuk geconfronteerd worden, nu of in toekomstige, gelijkende situaties.

Toch maakt het in de grond van de zaak niet uit wat de ander doet in reactie op jouw vergeving. Er bestaat een prachtig verhaal van een man die werkte in een gevangenis op Hawaii en door te vergeven (worden) alles veranderde, zonder dat er ook maar iemand wist dát hij dat deed. Google maar eens op Ho'oponopono.

De storm van verdriet en angst

Vaak heeft je woede alle andere gevoelens vastgezet. Daarom kun je, als je vergeven hebt, ineens heel erg gaan huilen, omdat je dan pas écht je verdriet voelt. Of je kunt gaan hyperventileren, omdat er heel erg veel angst onder zat. Maar in ieder geval zul je (soms pas na een tijdje) een enorme ontspanning voelen. En vrijheid. Het brandende gevoel in je maag (knoop in je maag!), de druk op je geest om steeds actief boos te zijn, zijn weg. Je kunt loslaten en weer zacht worden. In plaats van te proberen de storm vast te zetten in het glas water van jouw leven, laat je haar los en kan ze vervliegen, waarna ze een heldere hemel achter laat in je Ziel. Met een regenboog.

Met Liefde, Merel

Dit stukje maakt deel uit van een serie artikelen over healing.
Het vorige deel is Knopen en soul-searching.
Je kunt meer lezen over omgaan met je emoties (je storm van verdriet en angst) in het stukje over natuurlijke traumaverwerking.
Het volgende deel is Ziekte en overgave.